سرّ و راز آن سخن رسول خدا ( صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ) ظاهر مىگردد كه مىفرمايد : « به من ، جوامع كلمات داده شده است » . « 1 » 10 - استشهاد در مقام دين : « وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ » ؛ « دو شاهد بگيريد » . حرف « سين » در « و استشهدوا » در مقام طلب مىباشد ؛ يعنى : « دو تا شاهد درخواست نمائيد » . فرق بين « شهيد و « شاهد » آن است كه « شاهد » به معناى حدوث و عروضى است ولى « شهيد » به معناى ثبوت و دائمى مىباشد ، چون او وقتى شهادت را پذيرفت ، به اعتبار حدوث تحمّل شهادت و گواهىاش « شاهد » و هنگامى كه شهادت او در دو وقت يا سه وقت و بيشتر ثابت گرديد ، او ديگر « شهيد » مىباشد ولى گاهى « شاهد » بر او ( شهيد ) اطلاق مىگردد ، به دو صورت مجازى از باب نامگذارى چيزى بر آنچه بر عهده دارد ، آن چنان كه به « شاهد » ، نيز ، « شهيد » نيز اطلاق مىگردد . پيش از آنكه شهادت را تحمّل نموده باشد ، چون طلب پيش از حصول مطلوب نيز وجود دارد و كلمهء « شهيدين » ( دو تا شاهد ) حكمى است بر اينكه : در شهادت به دين لازم است دو شاهد وجود داشته باشند ، پس دلالت دارد كه وجود شاهد واحد ، كفايت نمىكند ، اما در صورت إنضمام سوگند از مدّعى نزد ما اماميّه قبول است و پس رأى شافعى هم اين گونه مىباشد . چون پيامبر خدا ( ص ) و على ( عليه السّلام ) اين گونه قضاوت كرده‌اند . 11 - مرد بودن شاهد : « مِنْ رِجالِكُمْ » ؛ يعنى : « از افراد مؤمن ، نه مؤمنه » و از اين آيه دو حكم فقهى استفاده مىشود : [ شايد راز اين كلمه ، عدم حضور زنان در مجامع سوّمى و خريد و فروش كالاها مىباشد ( مترجم ) ] 1 - « اشتراط بلوغ در شاهد » ، چون مىفرمايد : « مِنْ رِجالِكُمْ » ؛ يعنى : « از مردانتان نه از زنانتان » 2 - « اشتراط ايمان و اعتقاد دينى » ؛ چون شهادت كودك مورد قبول نيست ، آن چنان كه شهادت مجنون به طريق اولى مورد قبول نمىباشد . چون او تعقّلى ندارد و

--> ( 1 ) . صدوق ، من لا يحضره الفقيه ، ج 1 ، ص 241 ، شيخ حرّ عاملى ، وسائل الشيعه ، ج 2 ، ص 422 .